nell.quest — technologie, gezondheid & leven | blog van Patrick Nell
Reykjavík, 40 jaar later: van de nucleaire naar de AI-wapenwedloop
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: samenleving
- Hits: 13
Op 11 oktober 1986 zaten Ronald Reagan en Michail Gorbatsjov tegenover elkaar in Höfði, een wit houten huis aan de kust van Reykjavík. De inzet: de nucleaire wapenwedloop. Precies veertig jaar later, op 11 oktober 2026, zat in dezelfde kamer opnieuw een groep wereldleiders. Dit keer ging het over een andere wedloop: die rond kunstmatige intelligentie (AI). Dit artikel reconstrueert wat er besproken werd, wat het opleverde en hoe experts het beoordelen – met bijzondere aandacht voor Tristan Harris en Aza Raskin van het Center for Humane Technology.
Samenvatting. De IJslandse president Halla Tómasdóttir koos de veertigste verjaardag van de Reagan-Gorbatsjovtop bewust uit om de AI-wapenwedloop op de agenda te zetten. Het weekend bestond uit drie lagen: een publiek optreden van Harris en Raskin op de Arctic Circle Assembly, een nationale burgerdialoog onder leiding van jongeren en een besloten leiderskring in Höfði. Het tastbare resultaat is de Call from Reykjavík: een oproep tot menselijke controle over krachtige technologie, ondertekend door drie (oud-)presidentes. Een verdrag is het niet. Wel een signaal – en een concreet voorstel: een gecontroleerde rode lijn tegen AI die zichzelf verbetert.
Lees meer: Reykjavík, 40 jaar later: van de nucleaire naar de AI-wapenwedloop
Foucault draagt een smartwatch: biopolitiek in het tijdperk van wearables
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: samenleving
- Hits: 26
Je smartwatch tikt op je pols: "Sta op, je zit te lang." Je hardloopapp feliciteert je met tienduizend stappen. Je slaaptracker geeft je 's ochtends een cijfer voor de nacht die je net had. Zorg, gezondheid, efficiëntie — dat is de belofte. De prijs is toegang tot je lichaam, dag en nacht, omgezet in data. De Franse filosoof Michel Foucault (1926–1984) had er een woord voor gehad, lang voordat de eerste smartwatch bestond: biopolitiek.
Van "laten sterven" naar "doen leven"
Foucault beschreef een kanteling in de manier waarop macht werkt. Eeuwenlang was macht soeverein: de koning of de staat had het recht om te doden. Foucault vatte dat samen in één formule — faire mourir ou laisser vivre, "doen sterven of laten leven". Denk aan de openbare terechtstelling: macht die zich toont op het schavot, spectaculair en dreigend.
Vanaf de achttiende eeuw draait die logica om. Macht gaat niet langer over de dood, maar over het leven: het bevorderen, verlengen en optimaliseren ervan. De nieuwe formule wordt faire vivre et laisser mourir — "doen leven en laten sterven". De staat gaat zich bemoeien met geboortecijfers, hygiëne, ziekte, voeding en levensverwachting. Gezondheid wordt een politieke zaak. Dat noemt Foucault biomacht, en de politiek die eruit voortkomt biopolitiek.
Lees meer: Foucault draagt een smartwatch: biopolitiek in het tijdperk van wearables
Remo Largo en het fit-principe: word wie je bent, in plaats van jezelf te verbeteren
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: gezond-leven
- Hits: 48
Leef ik wel het leven dat bij mij past? Het is een eenvoudige vraag met een ongemakkelijk antwoord. De Zwitserse kinderarts en ontwikkelingsonderzoeker Remo Largo besteedde er zijn hele loopbaan aan — en kwam tot een nuchtere conclusie: geluk is zelden een kwestie van jezelf verbeteren, maar van de juiste match vinden tussen wie je bent en de wereld waarin je leeft.
Wie was Remo Largo?
Remo Largo (1943–2020) was kinderarts en een van Europa's meest gezaghebbende ontwikkelingsonderzoekers. Vanaf 1978 leidde hij de afdeling «Groei en Ontwikkeling» aan de universitaire kinderkliniek van Zürich. Daar stond hij aan het hoofd van de Zürcher Longitudinalstudies: grootschalig onderzoek waarin honderden kinderen niet één keer, maar jarenlang — van baby tot volwassene — werden gevolgd.
Een woord uitleg. Een longitudinale studie volgt dezelfde mensen over een lange periode, in plaats van veel verschillende mensen één keer te meten. Zo zie je niet alleen hoe een gemiddeld kind zich ontwikkelt, maar vooral hóe sterk kinderen van elkaar verschillen — en dat die verschillen blijven bestaan. Precies daar begint Largo's denken.
Bij het grote publiek werd hij bekend met Babyjahre (1993), een bestseller over de eerste levensjaren die in Duitstalig gebied uitgroeide tot een klassieker. Zijn eigenlijke levenswerk verscheen pas laat: Das passende Leben (2017), in het Nederlands vertaald als Individu. Daarin trok hij, tegen het einde van zijn leven, de som van decennia observatie. Niet als opvoedgids meer, maar als een visie op wat een mens gelukkig maakt.
Lees meer: Remo Largo en het fit-principe: word wie je bent, in plaats van jezelf te verbeteren
Wie de jeugd achterlaat: kinderrechten en de rekening van de besparingen
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: samenleving
- Hits: 56
Op vrijdag 9 oktober 2026 trokken tienduizenden mensen door Brussel tegen de besparingsplannen van de federale regering. Diezelfde week stonden in Luik, Namen en Brussel scholieren op straat tegen besparingen in het Franstalige onderwijs. Twee bewegingen, één vraag: wie betaalt de rekening van de begroting, en wat blijft er over voor wie vandaag jong is?
Columniste Bieke Purnelle schreef de dag ervoor in De Standaard een scherpe tekst over de Franse scholierenprotesten. Haar kernidee: we praten graag over jongeren, maar zelden met hen. Ze verschijnen in het nieuws als overlast, als slechte Pisa-score of als probleemgroep, zelden als mensen met rechten, noden en dromen (Purnelle, 2026). Dit artikel neemt die gedachte als rode draad en legt ze naast het Belgische beleid. De vraag is concreet: in welke mate gaan de huidige en aangekondigde besparingen in tegen de rechten en de belangen van kinderen en jongeren?
1. Het juridisch kader: kinderrechten zijn geen gunst
België ratificeerde het VN-Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK). Dat verdrag is geen vrijblijvende intentieverklaring. Het legt de staat concrete verplichtingen op. Ook de Belgische Grondwet bepaalt in artikel 22bis dat het belang van het kind bij elke beslissing die kinderen aangaat de eerste overweging is.
Voor dit artikel zijn vijf bepalingen uit het IVRK van belang (Verenigde Naties, 1989):
| Artikel | Inhoud in gewone taal |
|---|---|
| Art. 3 | Bij elke beslissing over kinderen weegt hun belang het zwaarst. |
| Art. 4 | De staat zet de maximaal beschikbare middelen in om kinderrechten te realiseren. |
| Art. 12 | Kinderen hebben het recht gehoord te worden over zaken die hen raken. |
| Art. 26–27 | Recht op sociale zekerheid en op een levensstandaard die volstaat voor hun ontwikkeling. |
| Art. 28 | Recht op onderwijs; hoger onderwijs moet toegankelijk zijn op basis van capaciteiten. |
Lees meer: Wie de jeugd achterlaat: kinderrechten en de rekening van de besparingen
Interimwerk: springplank of valstrik? De voor- en nadelen
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: samenleving
- Hits: 50
Elk jaar werken in België ruim 700.000 mensen als uitzendkracht. Voor de een is interim een vlotte opstap naar een vaste job, voor de ander een straatje zonder einde. Dit artikel zet de voor- en nadelen nuchter op een rij en vat het zwartboek “Is dit nu de moderne arbeidsmarkt?” samen — de campagne waarin jongeren zelf het woord namen.
Wat is interimwerk?
Uitzendarbeid is tijdelijk werk via een uitzendkantoor: je tekent bij het kantoor, maar werkt bij een gebruiker (het bedrijf). Loon en arbeidsvoorwaarden zijn wettelijk geregeld via een apart paritair comité (PC 322), met gelijk loon voor gelijk werk, een eindejaarspremie en een volwaardig sociaal statuut.
De sector is groot en fungeert als barometer van de economie: trekt de conjunctuur aan, dan stijgt eerst het aantal interimuren. Uitzendarbeid vult ongeveer 3,4% van alle loontrekkende jobs in, maar raakt jaarlijks veel meer mensen omdat opdrachten vaak kort zijn.
Lees meer: Interimwerk: springplank of valstrik? De voor- en nadelen
Visie voor AI in dienst van de mens
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: samenleving
- Hits: 67
Samenvatting
Dit essay verkent één centrale vraag: hoe zorgen we dat kunstmatige intelligentie de mens dient in plaats van andersom? Als rode draad gebruikt het de AI Roadmap van het Center for Humane Technology — zeven principes voor hoe AI gebouwd, ingezet en bestuurd zou moeten worden. Daarnaast weeg ik de bekendste doemscenario's (van de schade van vandaag tot het uitsterven van de mensheid) tegen de grootste dromen (genezen van ziektes, onderwijs op maat, welvaart voor iedereen). De conclusie is nuchter en hoopvol tegelijk: niet óf AI onze samenleving verandert staat ter discussie, maar hóe — en wie de spelregels bepaalt.
1. De grote tegenstrijdigheid
Een manager vertelt dat hij zich ernstige zorgen maakt over de wereld waarin zijn kinderen opgroeien — en schuift die gedachte dan meteen weg, want "het business moet toch vooruit". In die twee zinnen zit de hele gespletenheid van ons AI-tijdperk gevangen. De technologie gaat gepaard met enorme angsten — werkloosheid, deepfakes, wereldondergang — en tegelijk wordt haar ontwikkeling steeds sneller vooruitgestuwd. Kome wat komt.
Die gelijktijdigheid van angst en aanbruchstemming is overal. Ze zit bij Elon Musk, die een open brief ondertekent voor een pauze in de AI-ontwikkeling en intussen zelf een van de grootste rekencentra ter wereld bouwt. Ze zit bij OpenAI, dat in zijn eigen charta een wapenwedloop met andere bedrijven wil vermijden en die race sinds jaren keihard voert met Anthropic en Google. En ze zit het scherpst bij Anthropic zelf: een bedrijf dat is opgericht uit de zorg dat AI aan de controle kan ontsnappen, waarvan een leidende onderzoeker publiek stelt dat de kans dat AI de mensheid dit decennium uitroeit boven de tien procent ligt — en dat tóch doorgaat, met de belofte dat het "zijn best doet".
Jij bent niet de laatste generatie — misschien wel de eerste
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: samenleving
- Hits: 88
Meer dan de helft van de jongeren denkt dat de mensheid gedoemd is. Driekwart vindt de toekomst beangstigend. Als jij je weleens zo voelt: je bent niet gek, en je bent zeker niet alleen. Maar er is iemand die precies datzelfde dacht — en toen ze in de cijfers dook, veranderde haar hele wereldbeeld. Haar naam is Hannah Ritchie.
Eén wetenschapper voelde precies hetzelfde
Hannah Ritchie is een Schotse datawetenschapper. Ze heeft een doctoraat in geowetenschappen en werkt bij Our World in Data, een gratis online publicatie die de grootste problemen van de wereld in heldere grafieken vat. Ze is er vandaag adjunct-hoofdredacteur en hoofdonderzoeker. Tijdens de coronapandemie bouwde zij het dashboard waarmee de hele wereld de cijfers volgde.
Maar hier komt het belangrijkste: als tiener voelde Ritchie zich precies zoals veel jongeren nu. Vanaf haar twaalfde had ze een diepe angst over de toekomst, die met de jaren steeds zwaarder werd. In haar eigen woorden: ze voelde dat de mensheid gedoemd was en dat ze er niets aan kon doen — en dat terwijl ze meerdere milieudiploma's op zak had. Het kantelpunt kwam toen ze het werk van Hans Rosling ontdekte — een Zweedse arts en statisticus, bekend van Gapminder en het boek Factfulness. In zijn befaamde talks liet Rosling de langetermijncijfers zien: armoede, kindersterfte en gezondheid waren niet slechter geworden, maar juist spectaculair verbeterd. Zijn punt: onze onderbuikgevoelens over de wereld zijn vaak niet gewoon fout, maar compleet omgekeerd. Dat besef draaide Ritchie's wereldbeeld om. Ze ging van doemdenken naar actie — niet uit naïef optimisme, maar omdat de cijfers haar dwongen. Daarna vond ze haar plek bij Our World in Data, het team van Max Roser, waar ze sinds 2017 werkt. In 2024 verscheen haar boek Niet het einde van de wereld (origineel: Not the End of the World).
Lees meer: Jij bent niet de laatste generatie — misschien wel de eerste
Pagina 1 van 3