nell.quest — technologie, gezondheid & leven | blog van Patrick Nell
Jij bent niet de laatste generatie — misschien wel de eerste
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: samenleving
- Hits: 17
Meer dan de helft van de jongeren denkt dat de mensheid gedoemd is. Driekwart vindt de toekomst beangstigend. Als jij je weleens zo voelt: je bent niet gek, en je bent zeker niet alleen. Maar er is iemand die precies datzelfde dacht — en toen ze in de cijfers dook, veranderde haar hele wereldbeeld. Haar naam is Hannah Ritchie.
Eén wetenschapper voelde precies hetzelfde
Hannah Ritchie is een Schotse datawetenschapper. Ze heeft een doctoraat in geowetenschappen en werkt bij Our World in Data, een gratis online publicatie die de grootste problemen van de wereld in heldere grafieken vat. Ze is er vandaag adjunct-hoofdredacteur en hoofdonderzoeker. Tijdens de coronapandemie bouwde zij het dashboard waarmee de hele wereld de cijfers volgde.
Maar hier komt het belangrijkste: als tiener voelde Ritchie zich precies zoals veel jongeren nu. Vanaf haar twaalfde had ze een diepe angst over de toekomst, die met de jaren steeds zwaarder werd. In haar eigen woorden: ze voelde dat de mensheid gedoemd was en dat ze er niets aan kon doen — en dat terwijl ze meerdere milieudiploma's op zak had. Het kantelpunt kwam toen ze het werk van Hans Rosling ontdekte — een Zweedse arts en statisticus, bekend van Gapminder en het boek Factfulness. In zijn befaamde talks liet Rosling de langetermijncijfers zien: armoede, kindersterfte en gezondheid waren niet slechter geworden, maar juist spectaculair verbeterd. Zijn punt: onze onderbuikgevoelens over de wereld zijn vaak niet gewoon fout, maar compleet omgekeerd. Dat besef draaide Ritchie's wereldbeeld om. Ze ging van doemdenken naar actie — niet uit naïef optimisme, maar omdat de cijfers haar dwongen. Daarna vond ze haar plek bij Our World in Data, het team van Max Roser, waar ze sinds 2017 werkt. In 2024 verscheen haar boek Niet het einde van de wereld (origineel: Not the End of the World).
Lees meer: Jij bent niet de laatste generatie — misschien wel de eerste
Een pleidooi voor Darjeeling: de wetenschap achter de "Champagne onder de thee"
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: gezond-leven
- Hits: 16
Er zijn weinig alledaagse genoegens die zoveel wetenschap verbergen achter zo'n eenvoudig ritueel: heet water op gedroogde blaadjes gieten en wachten. Dit is een pleidooi voor één thee in het bijzonder — Darjeeling, de thee die aan de zuidflanken van de Himalaya groeit en die kenners de "Champagne onder de thee" noemen. Niet omdat hij chique is, maar omdat hoogte, steile hellingen, felle zon en koele nachten hem een verfijnd, onmiskenbaar karakter geven dat nergens anders precies zo ontstaat.
Waarom juist Darjeeling?
Darjeeling is een beschermde herkomstbenaming. Het Tea Board of India geeft voor echte Darjeeling (en echte Assam) een keurmerk uit; alleen wie een licentie voor dat zegel bezit, mag de thee onder die naam invoeren. Dat beschermt niet alleen de consument, maar vooral de telers: wie thee uit andere streken als Darjeeling verkoopt, berokkent de echte producenten grote schade. Op elke verpakking van een serieuze aanbieder staat daarom het originele zegel met licentienummer.
Kwaliteit begint bij de pluk. Voor de beste Darjeeling worden enkel de bovenste twee jonge blaadjes en de fijne knop geoogst — in het vak bekend als "two leaves and a bud". Om één kilo thee te maken, moet een plukster ongeveer 20.000 keer toegrijpen. Die arbeidsintensiteit, gecombineerd met het terroir, verklaart waarom Darjeeling zowel kostbaar als bijzonder is. De Teekampagne, wereldwijd de grootste inkoper van Darjeeling, koopt bovendien uitsluitend biologisch gecertificeerde thee — beter voor het milieu én voor de mensen in de tuinen, die zo niet aan schadelijke chemie worden blootgesteld.
Lees meer: Een pleidooi voor Darjeeling: de wetenschap achter de "Champagne onder de thee"
Faust is actueel: alles willen beleven in een tijd van scrollen
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: samenleving
- Hits: 30
Twee eeuwen vóór de smartphone tekende Goethe al de mens die álles wil en nergens blijft. Faust verlangt de héle spanwijdte van het leven — hoogte én afgrond — zelf te doorleven, terwijl wij met eindeloos scrollen genoegen nemen met ervaring op afstand. Een pleidooi voor wat deze rusteloze figuur ons vandaag te zeggen heeft.
Lees meer: Faust is actueel: alles willen beleven in een tijd van scrollen
Diana Baumrind: de wetenschap achter opvoedingsstijlen
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: samenleving
- Hits: 51
Wie vandaag praat over "strenge" of "warme" ouders, gebruikt zonder het te beseffen het vocabulaire van één vrouw: Diana Baumrind. Haar onderzoek uit de jaren zestig en zeventig legde de wetenschappelijke basis voor bijna alles wat we nu denken te weten over opvoedingsstijlen. Dit artikel schetst waarom haar werk zo belangrijk was, in welke context het ontstond, en wat ermee gebeurde nadat zij het fundament had gelegd.
Wie was Diana Baumrind?
Diana Blumberg Baumrind werd op 23 augustus 1927 geboren in New York City, als oudste van twee dochters in een Joods gezin met een sterke intellectuele en politiek geëngageerde inslag. Ze studeerde psychologie en filosofie aan Hunter College (bachelor, 1948) en behaalde haar master (1951) en doctoraat (1955) aan de University of California, Berkeley.
Vanaf ongeveer 1960 was ze verbonden aan het Institute of Human Development in Berkeley. Ze zou er blijven werken tot aan haar dood: bijna zes decennia aan één instituut. Voor haar bijdrage aan de ontwikkelingspsychologie ontving ze in 1988 de gerenommeerde G. Stanley Hall Award van de American Psychological Association. Baumrind overleed op 13 september 2018, op 91-jarige leeftijd, aan de gevolgen van een verkeersongeval. Als alleenstaande moeder van drie dochters koos ze bewust voor onderzoek, deels omdat de flexibele werkuren zich beter lieten combineren met de zorg voor haar gezin — een detail dat past bij een carrière die volledig draaide om families en kinderen.
Lees meer: Diana Baumrind: de wetenschap achter opvoedingsstijlen
Soevereiniteit als zelfverdediging: hoe je de VS een digitale hefboom ontneemt
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: technologie
- Hits: 58
In het eerste deel van dit dossier, IStGH onder vuur, bleek waarom de Amerikaanse sancties tegen rechters van het Internationaal Strafhof zo hard aankwamen: niet omdat Washington gelijk had, maar omdat het aan twee hefbomen kon trekken. De eerste is het financiële systeem, dat grotendeels via de dollar en Amerikaanse infrastructuur loopt. De tweede is de dominantie van Amerikaanse techbedrijven. Rechter Beti Hohler verloor haar kredietkaart, PayPal, Apple Pay, Amazon en Airbnb; aanklager Karim Khan raakte zijn Microsoft-mailbox kwijt. Den Haag reageert intussen met digitale soevereiniteit. Dit tweede deel is een pleidooi: wat het Hof institutioneel doet, kunnen burgers, bedrijven en Europa structureel navolgen — en zo de VS een groot deel van die hefboom ontnemen.
De hefboom van Washington: waarom afhankelijkheid macht is
Afhankelijkheid is geen technisch detail maar een machtsverhouding. De politicologen Farrell en Newman (2019) toonden aan dat mondiale netwerken — voor betalingen, data en communicatie — asymmetrisch gegroeid zijn: enkele knooppunten zijn veel sterker verbonden dan de rest, en die knooppunten liggen grotendeels binnen de rechtsmacht van de Verenigde Staten. Wie zo'n centraal knooppunt controleert, beschikt over een chokepoint: het kan tegenstanders eenvoudigweg de toegang tot het netwerk ontzeggen. De dollar, het betaalberichtensysteem SWIFT en de grote techplatformen zijn zulke knooppunten.
Precies daarom bijten sancties zo diep. Een Amerikaans decreet hoeft een Europese burger niet eens rechtstreeks te raken; het volstaat dat banken, betaaldiensten en clouddiensten uit voorzorg meebuigen — de overcompliance die Hohler beschreef (Jürgens & Suchy, 2026b). Zolang je financiële en digitale leven over Amerikaanse knooppunten loopt, houdt iemand anders de schakelaar vast.
Lees meer: Soevereiniteit als zelfverdediging: hoe je de VS een digitale hefboom ontneemt
IStGH onder vuur: waarom de VS-sancties tegen Den Haag juridisch onhoudbaar zijn
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: samenleving
- Hits: 54
De sancties die de regering-Trump sinds 2025 tegen rechters van het Internationaal Strafhof (IStGH) uitvaardigt, zijn geen gewone diplomatieke ruzie. Ze richten zich op individuele rechters die niets anders deden dan recht spreken. Dit dossier verdedigt de juridische legitimiteit van het Hof, plaatst de Amerikaanse aanval in historisch perspectief, weegt de tegenargumenten van Washington en weerlegt ze op volkenrechtelijke gronden.
Van Neurenberg naar Rome: de wortels van een idee
Het idee dat individuen — niet alleen staten — verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor de zwaarste misdrijven, is nauwelijks tachtig jaar oud. Bij de processen van Neurenberg (1945–1946) werden voor het eerst leiders persoonlijk berecht voor oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid. Tot dan gold zulke berechting als een radicale gedachte; vandaag is ze de kern van het volkenstrafrecht.
In de jaren negentig richtte de VN-Veiligheidsraad twee tijdelijke tribunalen op: voor voormalig Joegoslavië (1993) en voor Rwanda (1994). Beide waren ad-hoc-constructies, ingesteld ná de feiten. De behoefte aan een permanent hof groeide. Op 17 juli 1998 namen 120 staten in Rome het Statuut van Rome aan, het oprichtingsverdrag van het IStGH. Het trad in werking op 1 juli 2002 (United Nations, 1998). Het Hof, gevestigd in Den Haag, wordt vandaag door 125 staten gesteund (Die Zeit, 2026a).
Het mandaat is scherp afgebakend tot vier kernmisdrijven: genocide, misdrijven tegen de menselijkheid, oorlogsmisdrijven en het misdrijf agressie. Cruciaal is het beginsel van complementariteit: het IStGH treedt pas op wanneer een nationale rechtsstaat niet wíl of niet kán vervolgen (art. 17). Het Hof is dus een vangnet, geen vervanging van nationale justitie (Schabas, 2017).
De juridische grondslag: legitimiteit en mandaat
De legitimiteit van het IStGH rust op drie pijlers. Ten eerste is het een verdragsrechtelijke instelling: staten hebben soeverein en vrijwillig besloten zich eraan te binden. Ten tweede geldt het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid: rechters oordelen uitsluitend op basis van de dossierstukken — het bewijs — en het geldende recht (Jürgens & Suchy, 2026a). Ten derde biedt de complementariteit een structurele rem tegen overijverige inmenging in nationale rechtsordes.
Lees meer: IStGH onder vuur: waarom de VS-sancties tegen Den Haag juridisch onhoudbaar zijn
De mier in het bos: Nietzsche over onszelf minder serieus nemen
- Details
- Geschreven door: pnl
- Categorie: leven-cultuur
- Hits: 51
Er is een soort ernst waar we bijna niet meer van loskomen. We nemen onze plannen serieus, onze meningen, onze zorgen — en vooral onszelf. En toch: zet je een stap achteruit, ver genoeg, tot voorbij de wolken en de sterren, dan verschrompelt al dat gewicht tot iets bijna komisch kleins. Precies op die plek begint de uitnodiging van Friedrich Nietzsche (1844–1900): neem jezelf wat minder zwaar op, leer om jezelf te lachen, en vergeet vooral niet om te leven.
Dit stuk volgt drie gedachten die samen een verrassend luchtig levensadvies vormen: de mier die zich het middelpunt van het bos waant, het lachen dat zich met de wijsheid verbindt, en de amor fati — de liefde voor het eigen lot. Geen van de drie is een pleidooi voor onverschilligheid. Het is iets subtielers: een vrolijkere manier van ernst.
De mier die zichzelf het doel van het bos waant
De bekendste beeldspraak staat, anders dan vaak wordt gedacht, niet in De vrolijke wetenschap, maar in Menschliches, Allzumenschliches — meer bepaald in het derde deel, Der Wanderer und sein Schatten (De wandelaar en zijn schaduw, 1880). In aforisme 14, met de veelzeggende titel „De mens, de komediant van de wereld”, laat Nietzsche eerst de sterrenkundigen aan het woord. Zij bekijken de aarde van heel ver, en dat perspectief ontnuchtert (Nietzsche, 1880/1988a).
„… daß das Leben auf jedem dieser Gestirne, gemessen an der Zeitdauer seiner Existenz, ein Augenblick, ein Aufflackern gewesen ist, mit langen, langen Zeiträumen hinterdrein, – also keineswegs das Ziel und die letzte Absicht ihrer Existenz.”
Vrij vertaald: dat het leven op elk van die sterren, afgemeten aan de duur van zijn bestaan, slechts een ogenblik is geweest, een opflakkering, met lange, lange tijdperken erna — dus geenszins het doel en de laatste bedoeling van hun bestaan. Het leven is een vonk die kort oplicht in een onmetelijke duisternis. Niet het middelpunt, niet de bedoeling — een voorbijgaand verschijnsel.
Lees meer: De mier in het bos: Nietzsche over onszelf minder serieus nemen
Pagina 1 van 3